Leegstand wordt duurder. Maar een woning is pas benut als er ook iemand kan wonen.

Wat houdt de leegstandsheffing in?

Op initiatief van de Tweede Kamer kunnen gemeenten voortaan een leegstandsheffing opnemen in hun lokale belastingverordening. Hiermee kunnen zij een belasting opleggen aan eigenaren van woningen die langer dan een jaar leegstaan.

Daarnaast werkt het kabinet aan een wijziging van de Leegstandwet. Gemeenten krijgen daardoor meer mogelijkheden om langdurige leegstand aan te pakken. Denk bijvoorbeeld aan:

• het afgeven van collectieve vergunningen voor tijdelijke verhuur;
• het beter controleren van leegstand;
• het verplichten van hergebruik van langdurig leegstaande panden;
• het versnellen van tijdelijke woonoplossingen bij sloop-, renovatie- en nieuwbouwprojecten.

De gedachte achter deze maatregelen is helder: bestaande woonruimte beter benutten voordat er nieuwe woningen worden gebouwd. Voor gemeenten is dat aantrekkelijk. Zeker in een woningmarkt waarin de vraag naar woonruimte groot blijft. Maar zodra leegstaande woningen sneller beschikbaar moeten komen, ontstaat een nieuwe uitdaging. Hoe maak je die woningen daadwerkelijk gebruiksklaar?

Een woning is pas benut als iemand er kan wonen

Voor gemeenten, woningcorporaties, vastgoedbeleggers en beheerders draait leegstand vaak niet alleen om stenen. Het gaat ook om planning, capaciteit en snelheid. En vooral om de vraag wat er moet gebeuren tussen “de woning is beschikbaar” en “de bewoner kan erin”.

Bij KeyPro zien we in de praktijk dat juist die tussenfase vaak meer tijd vraagt dan vooraf wordt gedacht. Een woning kan technisch beschikbaar zijn. Maar als er nog geen vloer ligt, geen meubels aanwezig zijn, geen internet geregeld is of de woning nog niet volledig gebruiksklaar is, blijft de woning alsnog leeg.

Dat geldt niet alleen voor reguliere verhuur. Ook bij tijdelijke huisvesting, flexwoningen, opvanglocaties, renovatieprojecten en wisselwoningen zien we dat de laatste stap vaak de meeste druk veroorzaakt. Want bewoners wachten niet op een planning. Zij wachten op een plek waar ze kunnen wonen. Voor projectteams betekent dat extra vragen.

Hoe snel kan een woning gebruiksklaar worden gemaakt? Wat gebeurt er als de looptijd verandert? Hoe voorkom je dat aangekochte meubels later in opslag verdwijnen? Hoe schaal je op als er plotseling meer woningen beschikbaar komen? En hoe voorkom je dat tijdelijke oplossingen uiteindelijk permanente opslagproblemen worden?

Dat zijn operationele vraagstukken die steeds vaker onderdeel worden van woningprojecten.

De echte verschuiving: van bezit naar benutting

De leegstandsheffing laat een bredere ontwikkeling zien: de focus verschuift steeds meer van bezit naar gebruik. Niet alleen bij woningen, maar ook bij inrichting. Waar organisaties vroeger vaak meubels aanschaften voor tijdelijke situaties, ontstaat nu steeds vaker de vraag hoe flexibel een oplossing is wanneer omstandigheden veranderen. En dat is logisch.

Een woning die tijdelijk wordt ingezet voor expats vraagt iets anders dan een woning voor statushouders. Een wisselwoning tijdens een renovatieproject heeft een andere looptijd dan tijdelijke huisvesting voor spoedzoekers. En een gebouw dat over twee jaar wordt herontwikkeld vraagt om andere keuzes dan een permanente woonlocatie.

Juist daardoor wordt flexibiliteit steeds belangrijker. Niet alleen in vastgoed, maar ook in alles daaromheen.

Waarom tijdelijke inrichting steeds vaker onderdeel wordt van de oplossing

Bij tijdelijke woonoplossingen gaat veel aandacht uit naar beschikbaarheid van locaties. Dat is begrijpelijk. Maar beschikbaarheid alleen maakt nog geen woonruimte.

De vraag is niet alleen of een locatie beschikbaar is, maar of mensen er goed kunnen wonen. Daarom wordt tijdelijke inrichting steeds vaker onderdeel van bredere huisvestingsvraagstukken.

Niet omdat meubels het probleem oplossen, maar omdat ze wel helpen om de gevolgen beter op te vangen. Een woning die binnen enkele dagen volledig ingericht kan worden, komt sneller beschikbaar. Een woning waarvan de inrichting eenvoudig kan worden verlengd, voorkomt onnodige vervangingskosten. En een woning waarvan de meubels later weer ergens anders kunnen worden ingezet, voorkomt verspilling.

Voor gemeenten, corporaties en vastgoedbeheerders wordt dat steeds relevanter. Zeker nu projecten vaker veranderen dan vooraf gepland.

Wat betekent dit voor woningcorporaties en gemeenten?

Voor woningcorporaties ontstaat extra druk om bestaande woonruimte optimaal te benutten. Niet alleen vanwege woningtekorten, maar ook vanwege renovatieopgaven, verduurzamingstrajecten en tijdelijke bewonersverplaatsingen.

Gemeenten krijgen tegelijkertijd meer verantwoordelijkheid om leegstand actief terug te dringen. Dat betekent dat woningen sneller moeten worden geactiveerd wanneer kansen ontstaan. En hoe sneller woningen beschikbaar moeten komen, hoe belangrijker het wordt dat inrichting, logistiek en beheer mee kunnen bewegen.

Bij KeyPro zien we dat tijdelijke inrichting daardoor steeds vaker onderdeel wordt van het risicomanagement van een project. Niet omdat het de hoofdopgave is. Maar omdat het voorkomt dat woningen onnodig lang buiten gebruik blijven.

De rol van circulaire inrichting

Een andere ontwikkeling die hierbij aansluit is circulariteit. Wanneer woningen tijdelijk worden ingezet, ontstaat regelmatig de vraag wat er gebeurt met meubels nadat een project eindigt. Aangeschafte inventaris belandt niet zelden in opslag of moet na enkele jaren alsnog worden vervangen.

Circulaire meubelhuur werkt anders. Meubels worden opnieuw ingezet op andere locaties wanneer een project stopt. Daardoor blijft materiaal langer in gebruik en ontstaat minder verspilling. Voor organisaties die steeds vaker tijdelijke woonoplossingen inzetten, wordt dat een steeds logischer alternatief. Niet alleen vanuit duurzaamheid, maar ook vanuit praktisch beheer.

Leegstand aanpakken vraagt meer dan beleid

De nieuwe leegstandsheffing laat zien dat de focus steeds sterker komt te liggen op het benutten van bestaande woonruimte. Dat is begrijpelijk.

Iedere beschikbare woning die sneller gebruikt kan worden, helpt om druk op de woningmarkt te verlagen. Maar tussen beleid en bewoning zit nog een hele praktijk. Een praktijk van planning, inrichting, bewoners, logistiek en veranderende projectomstandigheden. Juist daar ontstaat steeds vaker de behoefte aan flexibele oplossingen. Niet omdat tijdelijke inrichting het woningtekort oplost. Maar omdat het helpt om beschikbare woonruimte sneller bruikbaar te maken.

En soms zit de grootste winst niet in het bouwen van een nieuwe woning. Maar in het zorgen dat een bestaande woning morgen al gebruikt kan worden.

Bron: Rijksoverheid